SQL Server Express jest dobrym wyborem dla Płatnika wtedy, gdy baza ma działać bardziej przewidywalnie niż plik Access, ale środowisko nadal jest małe i lokalne. Problemy zaczynają się wtedy, gdy nikt nie wie, jaka jest nazwa instancji, czy usługa SQL działa, kto ma hasło administracyjne i gdzie jest ostatni backup bazy.

Dla kogo jest ten poradnik

To poradnik dla osób, które mają Płatnika podłączonego do SQL Server lub SQL Server Express i widzą błędy połączenia z bazą, logowania, konwersji po aktualizacji albo pracy wielostanowiskowej. Przyda się administratorom małych firm i biur rachunkowych, gdzie Płatnik działa na jednym komputerze-serwerze albo na kilku stanowiskach w sieci lokalnej.

Jeżeli dopiero wybierasz typ bazy, zacznij od porównania Access czy SQL Server w Płatniku. Jeżeli jesteś na etapie pierwszej instalacji SQL, zobacz instalację Płatnika z bazą SQL Server.

Przed rozpoczęciem

Zanim zmienisz ustawienia SQL, przygotuj:

  • aktualną kopię zapasową bazy Płatnika,
  • nazwę komputera albo serwera,
  • nazwę instancji SQL, na przykład KOMPUTER\SQLPLATNIK,
  • informację, czy logowanie odbywa się kontem Windows czy kontem SQL,
  • konto z uprawnieniami administracyjnymi do Windows i SQL Server,
  • dokładną treść błędu z Płatnika.

ZUS w wymaganiach dla Płatnika 10.02.002 wymienia SQL Server Express jako jeden z obsługiwanych motorów baz danych. To nie znaczy jednak, że każda instalacja SQL jest automatycznie poprawna. Płatnik nadal musi znać właściwą instancję, baza musi być dostępna, a użytkownik musi mieć uprawnienia.

Procedura krok po kroku

1. Ustal, czy problem dotyczy programu, czy bazy

Najpierw rozdziel trzy sytuacje:

  • Płatnik w ogóle się nie uruchamia,
  • Płatnik działa, ale nie może połączyć się z bazą,
  • Płatnik po aktualizacji wymaga konwersji albo zgłasza niezgodność wersji bazy.

Jeżeli komunikat mówi o wersji bazy albo konwersji, nie naprawiaj tego przez reinstalację programu. ZUS opisuje scenariusz, w którym po pobraniu aktualizacji program wykrywa potrzebę konwersji struktury bazy. W takim przypadku trzeba znać hasło, lokalizację bazy i pracować na koncie z odpowiednimi uprawnieniami.

2. Sprawdź usługę SQL Server

W SQL Server Express baza nie jest zwykłym plikiem otwieranym bezpośrednio przez Płatnika. Najpierw musi działać usługa SQL Server dla właściwej instancji.

Sprawdź:

  • czy usługa SQL Server (...) jest uruchomiona,
  • czy nazwa instancji zgadza się z konfiguracją Płatnika,
  • czy po restarcie komputera usługa startuje automatycznie,
  • czy na komputerze nie ma kilku podobnie nazwanych instancji,
  • czy ostatnia awaria Windows nie zatrzymała usługi albo nie zmieniła uprawnień.

Jeżeli Płatnik działał wczoraj, a dziś nie łączy się z bazą, najpierw sprawdź usługę i restart serwera. Dopiero później zmieniaj konfigurację programu.

3. Sprawdź nazwę serwera i instancji

Bardzo częsty błąd to poprawna baza na dysku, ale błędny adres instancji w konfiguracji. Dla środowiska lokalnego nazwa może wyglądać inaczej niż dla stanowiska w sieci.

Przykłady, które trzeba rozróżnić:

  • .\SQLEXPRESS - instancja lokalna na tym samym komputerze,
  • KOMPUTER\SQLEXPRESS - instancja nazwana na konkretnym komputerze,
  • SERWER\SQLPLATNIK - instancja na komputerze pełniącym rolę serwera,
  • stary wpis po migracji, który wskazuje już nieistniejący komputer.

Nie zgaduj nazwy instancji. Sprawdź ją na komputerze, na którym działa SQL Server, i zapisz w dokumentacji administracyjnej.

4. Zweryfikuj logowanie i uprawnienia

Jeżeli instancja działa, ale Płatnik nadal nie łączy się z bazą, sprawdź logowanie. Problem może dotyczyć konta Windows, konta SQL albo hasła zapisanego w konfiguracji.

Bezpieczna kolejność:

  1. Potwierdź, jakiego typu logowania używa środowisko.
  2. Sprawdź, czy konto nie zostało wyłączone albo hasło nie zostało zmienione.
  3. Ustal, czy problem dotyczy wszystkich użytkowników, czy tylko jednego stanowiska.
  4. Nie nadawaj na stałe uprawnień administratora tylko po to, żeby ukryć błąd konfiguracji.

Jeżeli problem pojawia się po aktualizacji programu i dotyczy konwersji bazy, wykonaj ją na koncie administratora Płatnika. ZUS wskazuje, że zwykły użytkownik może nie mieć uprawnień do konwersji struktury bazy.

5. Sprawdź sieć i firewall przy pracy wielostanowiskowej

W pracy wielostanowiskowej samo działanie SQL Server na komputerze-serwerze nie wystarczy. Stanowiska muszą jeszcze połączyć się z właściwą instancją.

Sprawdź:

  • czy komputer-serwer jest dostępny w sieci,
  • czy zapora Windows lub pakiet bezpieczeństwa nie blokuje połączenia,
  • czy po zmianie routera albo profilu sieci Windows nie zmieniły się reguły,
  • czy stanowiska używają tej samej nazwy serwera,
  • czy problem nie dotyczy tylko jednego komputera.

Jeżeli problem wystąpił po zmianach w sieci, nie zaczynaj od przenoszenia bazy. Najpierw ustal, czy inne stanowiska widzą serwer i czy usługa SQL odpowiada.

Backup i konwersja

Przy SQL Server Express backup musi być wykonany tak, żeby można było odtworzyć bazę, a nie tylko skopiować katalog programu. Sama kopia plików instalacyjnych Płatnika nie zabezpiecza danych płatnika.

Przed aktualizacją, konwersją albo większą naprawą:

  • wykonaj backup bazy narzędziami SQL albo zgodnie z procedurą firmy,
  • zapisz lokalizację backupu,
  • potwierdź, kto zna hasło i ma uprawnienia do odtworzenia bazy,
  • zamknij Płatnika na pozostałych stanowiskach,
  • nie wykonuj jednocześnie zmian w SQL, Windows i Płatniku, jeśli możesz rozdzielić te kroki.

Jeżeli po aktualizacji Płatnik prosi o konwersję bazy, nie pomijaj ostrzeżenia o backupie. Konwersja zmienia strukturę bazy i powinna być wykonana w kontrolowanym oknie serwisowym.

Najczęstsze błędy

Najczęstszy błąd to traktowanie SQL Server Express jak niewidocznego dodatku do Płatnika. To osobna usługa, z własną instancją, kontami, hasłami i backupem.

Typowe problemy:

  • brak wiedzy, jaka jest nazwa instancji,
  • zatrzymana usługa SQL Server,
  • próba pracy na starym adresie po migracji komputera,
  • backup katalogu programu zamiast backupu bazy,
  • konwersja wykonywana przez zwykłego użytkownika Płatnika,
  • diagnozowanie problemu tylko na jednym stanowisku bez sprawdzenia serwera,
  • zmiana kilku ustawień naraz bez notatki, co było zmienione.

Jeżeli błąd dotyczy wersji bazy, skorzystaj też z poradnika Program Płatnik nie jest w stanie rozpoznać wersji bazy danych.

Aktualność i weryfikacja

Ten poradnik opiera się na wymaganiach ZUS dla Płatnika 10.02.002, oficjalnym opisie konwersji bazy po aktualizacji oraz dokumentacji Microsoft dotyczącej edycji SQL Server Express. SQL Server Express ma ograniczenia edycji, ale dla wielu małych środowisk Płatnika problemem częściej jest konfiguracja usługi, instancji i backupu niż sama wydajność silnika.

Sprawdzaj: